Szkolenie w Oslo

W dniach 1-8 marca 2009 byliśmy na szkoleniu w Oslo.

 

Chcieliśmy dowiedzieć się jak najwięcej na temat rozwijania i wspierania klastrów, ze szczególnym naciskiem na klastry kreatywne. Spotkaliśmy się też z aktualnymi i potencjalnymi partnerami z sektora kulturalnego. Później naszym zadaniem będzie opracowanie i realizacja programów szkoleniowych (mających na celu wspieranie i rozwój klastrów) w regionie Bielska-Białej.

 

Wybraliśmy na naszą wizytę termin, kiedy w Oslo i okolicach odbywał się Tydzień Kreatywny. W organizacji tego wydarzenia uczestniczyły bardzo różne organizacje i instytucje. Toczyły się dyskusje na temat tego, jak można stymulować rozwój sektora kreatywnego w Oslo i w regionie. A to połączone z prezentacją strategii rozwoju kreatywnych przemysłów. Odbyła się też trzydniowa konferencja otwierająca projekt Kreatywne Metropolie.

 

Pokrótce działo się to:

 

Poniedziałek 2 marca:

 

Najpierw trochę teoretyzowaliśmy. Spotkaliśmy się z Knutem Halvorsenem, dyrektorem Oslo Teknopol i prowadziliśmy żywiołowe dyskusje. Oslo Teknopol wspiera obecnie pięć klastrów funkcjonujących w Oslo i w regionie. Z ich doświadczeń wynika, że w średniej wielkości miastach często łatwiej niż w dużych miastach wprowadzić zmiany prowadzące do wspierania sektora kreatywnego.

 

Od czasu tej dyskusji najbardziej kołacze nam w głowach myśl: najważniejsze w klastrze jest zaufanie, po norwesku tillit, które pięknie i symbolicznie można czytać z lewej do prawej lub z prawej do lewej. Bo przecież zaufanie ma być dwustronne.

 

Poznaliśmy też strategię wspierania i rozwijania klastrów stosowaną przez Oslo Teknopol. W punktach wygląda ona tak:

1)  Poznanie kluczowych graczy - instytucji, organizacji, firm, osób;

2)  Stworzenie forum współpracy, gdzie każdy z w/w aktorów mógłby być zaangażowany i w który mógłby wnieść swój wkład;

3)  "Zinstytucjonalizowanie" - powołanie wspólnej organizacji, której pierwszym zadaniem będzie zrealizowanie wspólnego projektu. W Norwegii to zazwyczaj stowarzyszenie firm/ instytucji/ organizacji. Wspólne działanie pozwala partnerom lepiej się poznać.

4)  Przeprowadzenie analizy potrzeb.

5)  Wybór i zaplanowanie wydarzeń, które zostaną wspólnie zorganizowane.

6)  Stworzenie "pod-projektów", których realizacja jest dowodem na współpracę pomiędzy partnerami.

7)  Zadecydowanie, co będzie się działo, gdy projekt się zakończy. Bez "strategii wyjścia" efekty projektu nie będą trwałe.

 

Rezultatem funkcjonowania klastrów w sektorze kreatywnym jest to, że wszystkie inne sektory odnoszą korzyści z tego, że funkcjonują w regionie kreatywnym.

 

Wizyta w instytucji kulturalnej: Opera w Bjørvika

Opera jest elementem strategicznie planowanej dzielnicy kulturalnej/kreatywnej w Oslo. Wnętrze budynku zostało wyposażone i ozdobione przez norweskich artystów.

 

Wtorek 3 marca: Wizyty w instytucjach kulturalnych w Oslo

 

• Wizyta w Nasjonalgalleriet, Universitetsgaten

 

• Wizyta w Astrup Fearnley Museet for Moderne Kunst, Dronningens

Przykład prywatnej galerii sztuki współczesnej współpracującej, między innymi, z Muzeum Narodowym (wymiana kolekcji). Galeria gromadzi międzynarodową sztukę współczesną. Od 2004 roku wstęp do Galerii jest bezpłatny. Galeria powołała Art Club, którego członkowie otrzymują, bezpłatnie, katalogi z wystaw, newslettery, zniżki na zakup najnowszych publikacji, zaproszenia na wydarzenia kulturalne. Prowadzony jest również Art Club dla dzieci.

 

• Wizyta w parku Vigelanda

Przykład przestrzeni publicznej - parku - prezentującego sztukę m. in. rzeźbiarza Vigelanda.

 

Środa 4 marca: Wizyta w Drammen i seminarium w Vestfossen

 

To kilka przepisów na to, jak tworzyć miejsca dla sztuki, kreatywności dzięki współpracy lokalnej społeczności, władz lokalnych oraz dobrym relacjom z mediami.

 

• Wizyta w Gulden Kunstverk

Spotkanie z Walterem N. Welo, Norwegiem amerykańskiego pochodzenia, który na terenie dawnego gopodarstwa rolnego założył galerię sztuki. Pierwsza przestrzeń wystawiennicza powstała w dawnej szopie; drugi pawilon wybudowano. Pomimo tego, że galeria jest położona poza miastem, ma stałych klientów, Walter organizuje średnio 10 wernisaży w ciągu roku. Zdaniem Waltera jego galeria jest popularna znana głównie za sprawą dobrych kontaktów z mediami, które chętnie piszą o jego galerii i informują o wernisażach.

 

• Vestfossen

Centrum Arena Vestfossen powstała w 2004 roku jako centrum sztuki współczesnej. Na Centrum składają się: galeria, sala konferencyjna oraz pracownie artystów. We wrześniu 2006 roku Centrum Arena Vesterfossen zostało członkiem Trans Europe Halles - sieci 43 centrów kulturalnych w Europie. Centrum wydarzeń kulturalnych wspierane jest przez okoliczne gminy oraz Norweską Radę Kultury, kwitnie współpraca z lokalnymi władzami, artystami i instytucjami.

 

• "WOW Factor" - wpływ kultury, kreatywności i innowacyjności na edukację" - prezentacja prof. Anne Bamford, Dyrektor "Maszynowni" na Uniwersytecie Sztuki w Londynie.

Prezentacja była elementem programu Tygodnia Kreatywnego w Regionie Oslo 2009. Na seminarium pt. "Kultura jako siła budująca społeczeństwo" w Vesterfossen zaproszeni zostali pracownicy kultury, działacze społeczni, politycy, członkowie samorządu, naukowcy, biznesmeni.

 

Wykład pokazał ważność kształcenia dzieci w zakresie kultury, rozwijania ich kreatywności. Kreatywność już staje się kluczowym filarem rozwoju ekonomicznego Europy. Badania wskazują, że coraz częściej jednym z powodów wyboru miejsca do życia, pracy i nauki będzie kreatywne i bogate w kulturę środowisko.

 

• Wizyta w Kunstlaboratoriet (Laboratorium Sztuki).

Przewodnik: Morten Viskum, artysta i menadżer Vestfossen. Z wykształcenia weterynarz, który skończył później Royal Academy of Fine Art w Oslo. To dawna fabryka papieru przekształcona w miejsce dla sztuki. Przykład klastra - współpracy artystów z lokalnymi władzami i społecznością. Reprezentanci wszystkich tych grup byli obecni na seminariach tygodnia kreatywnego. W przerwach pomiędzy wykładami można było obejrzeć wystawy i występy taneczne. To przykład współpracy, w której sztuka i kreatywność jest ważna.

 

Według Mortena to miejsce funkcjonuje tak dobrze dzięki bardzo dobrym relacjom z mediami, które chętnie i często piszą o tym, co się dzieje. Ważne jest również wsparcie władz lokalnych.

 

• Wizyta w TROMPETFABRIKEN - domu udostępnionym artystom przez lokalne władze na pracownie.

Przykład na to, jak miasto może wspierać i promować sztukę. W TROMPETFABRIKKEN swoje pracownie mają trzy artystki. Panie dzięki temu, że pracują w tym samym miejscu, mogą się nawzajem inspirować, urządzać wspólne pokazy. Ich pracownie są otwarte dla wszystkich zainteresowanych. Dzięki polityce władz w okolicy osiedliło się kilkudziesięciu artystów. Ciekawe miejsce przyciąga nowych ludzi - klientów dla lokalnego biznesu. świetny przykład współpracy pomiędzy biznesem i sztuką.

 

• Wizyta w Kuźni Hammer Touch Design, Skotselv - przykład na to jak, dzięki wsparciu władz lokalnych, stworzyć centrum kowalstwa artystycznego na Norweskiej wsi.

Arkadiusz Gawecki, mistrz kowalstwa artystycznego od ponad 15 lat jest w podróży. Fachu uczył się najpierw w Gdańsku, potem podróżował wzorem dawnych czeladników przez Anglię, Portugalię, Włochy. Chce w okolicach Skotselv stworzyć zagłębie kowalstwa artystycznego, szkoląc kilka osób, które będą kontynuować jego pracę. Na początku przekonał do swojego pomysłu tylko jedną osobę i to wystarczyło by w konsekwencji komuna (gmina) wynajęła mu na korzystnych warunkach miejsce na kuźnię i pozwoliła działać.

 

• Przyjazd do Teatru w Drammen, zwiedzanie teatru, most Ypsilon i Papirbredden/Union/Buskerud kunstsenter, do muzeum w Drammen.

Miasto i gmina Drammen to wzór budowania strategii rozwoju regionu wokół kreatywności, sztuki.

 

Drammen było nieciekawym miastem przemysłowym. Jedynym miejscem przyciągającym ludzi do miasta był teatr - jego spłonięcie było tragedią. Dlatego lokalni biznesmeni pomogli w odbudowaniu teatru. Obecnie Drammen rozwijane jest zgodnie z kreatywną strategią rozwoju. Miasto i okoliczne gminy realizują wspólną, spójną strategię rozwoju.

 

Spotkanie z Dankertem Freilem, Director, Council for Drammen City Region.

Człowiek "wynajęty przez region" by koordynować i zaplanować jego rozwój w nowy sposób, budując współpracę. Świetny przykład charyzmatycznego animatora klastra. Region rozwija się spójnie, zgodnie ze strategią stawiania na sztukę, kreatywność. W latach 2004-2007 miasto odegrało ważną rolę w projekcie VISP (Vitalizing City Centres through Integrated Spatial Planning). Otrzymało liczne nagrody - m. in. za Ypsilon bridge, czy "śpiewające kule" leżące po obu stronach rzeki, grające różnie, w zależności od liczby osób przechodzących mostem i pogody. Drammen stawiane jest w jednym rzędzie z Bilbao, Amsterdamem, Liverpoolem, Barceloną - jako miastami rozwijającymi się przez kulturę i sztukę.

 

Dankert Freileim oprowadził nas po dzielnicy Stromso nad brzegiem rzeki - rozbudowywaną na dzielnicę kultury. Powstały tutaj m.in.: Union Scene (centrum muzyczne, koncertowe), The Buskerund Artists Centre, the School of Arts and Culture oraz kilka innych instytucji kulturalnych. Union Scene ma być rozwijana w kierunku narodowego centrum promocji wielokulturowej sztuki i kutury. Ta dzielnica przekształca się w nowe regionalne centrum kultury. Powstał tam również Papirbressen Science Park (połączenie nauki i sztuki), biblioteka, kawiarnie. Miasto promuje się jako atrakcyjne turystycznie dzięki zapleczu kulturalnemu.

 

• Wizyta w Glashytta Union, Drammen

Spotkanie z Kari Ulleberg, projektantką szkła "wydmuchiwanego". Niewielkie miejsce, ale bardzo popularne, jak i jego wyroby. Jeden z przystanków na mapie kreatywnej Drammen

 

Czwartek 5 marca: Seminarium w ramach Interreg IV C (Metropolie Kreatywne), Oslo:

 

Projekt Metropolie Kreatywne bada wsparcie sektora publicznego dla branż kreatywnych w Europie (z udziałem przedstawicieli z Rygi, Talina, Wilna, Warszawy, Sztokholmu, Birmingham, Barcelony, Berlina i Oslo), ze szczególnym naciskiem na Oslo oraz rozwijanie takiego wsparcia, dzielenie się doświadczeniami na ten temat.

 

Studium przypadku I z Oslo: Strategie dla kultury w procesie restrukturyzacji Bjørvika; Ellen S. de Vibe, Plan- og bygningsetaten, Główna planistka miejska.

Laboratorium dla planowania strategii rozbudowy dzielnicy, obejmującej 7 komun (gmin) zlokalizowanych na nadbrzeżu - "art strategy". Zorganizowanie konkursów dla architektów na zaprojektowanie poszczególnych elementów przestrzeni dało okazję rozważenia różnych propozycji i możliwości zagospodarowania tej części miasta. Bjørvika jako część "National Axis of Culture" - klastra kulturalnego. Tworzenie przestrzeni publicznej dostępnej dla wszystkich i to jeszcze w partnerstwie publiczno-prywatnym. Poza tym gromadzone to dobre praktyki w zakresie włączania kultury w proces rozbudowy miasta.

 

Studium Przypadku II z Oslo: Muzyka jako kreatywna strategia wspomagająca rewitalizację i integrację miejską. Paal Ritter-Schjerven, Dyrektor artystyczny Popsentret (centrum kultury popularnej).

Popsentret zlokalizowane jest w centrum Oslo; dostępne dla wszystkich dla tworzenia muzyki, edukacji kulturalnej; odbywają się też zajęcia dla dzieci. Traktowanie muzyki nie tylko jako formy twórczości, lecz również powód, dla którego ludzie spotykają się, rozmawiają, robią coś wspólnie.

 

Kawiarnia kreatywna

Prowadziliśmy dyskusje na takie tematy:

1. Architektura wsparcia publicznego dla branż kreatywnych;

2. Zdolność MŚP do działania na rynkach międzynarodowych, eksportu;

3. Kreatywne dzielnice miast jako przestrzeń dla działań twórczych;

4. Dostępne finansowanie wspierające branże kreatywne;

5. Popyt/zapotrzebowanie sektora publicznego na produkty i usługi oferowane przez sektor kreatywny.

 

Piątek 6 marca:  Kreatywne Oslo.

Warsztaty poświęcone wspieraniu przemysłu kreatywnego - zaprezentowanie doświadczeń miast (www.kreativeoslo.no).

- Kreatywne dzielnice miast - Helsinki, Berlin, Barcelona i Oslo - prezentacja kreatywnych dzielnic i dyskusja panelowa.

- Europejska stolica kultury - dyrektor Stavanger2008 Mary Miller rozmawia z Dalią Bankauskaité z Vilnius2009 - dzieląc się swoimi doświadczeniami.

- Przewodnik biedaka konesera - redaktor Sondre Sommerfelt przedstawia swój nowy przewodnik po Oslo pt.: „Przewodnik biedaka konesera, czyli jak żyć szczęśliwie w jednym z najdroższych miast świata". 

- Gościnnie Kari Korkman, twórca imprezy Helsinki Design Week, wykład pt. „Helsinki - miasto kierowane dizajnem. Rola integracyjna festiwalu ulicznego".